Uçaklarda Powerbank Alarmı: Yeni Yasaklar ve Bilinmesi Gereken Kurallar

Son dönemde yaşanan ve bir uçağın küle dönmesine neden olan powerbank yangını, havacılık dünyasında güvenlik protokollerinin yeniden masaya yatırılmasına yol açtı. Güney Kore'de başlayan ve hızla yayılan yeni düzenlemelerle birlikte, Türkiye'deki havayolu şirketleri de dahil olmak üzere birçok taşıyıcı, uçaklarda taşınabilir şarj cihazı (powerbank) kullanımına yönelik kısıtlamalar ve yasaklar getirdi. Peki, hangi powerbank uçakta yasak? Uçuş öncesi nelere dikkat etmelisiniz? İşte yolcuların bilmesi gereken tüm detaylar.

Elektronik cihazların hayatımızdaki vazgeçilmez yeri, seyahat alışkanlıklarımızı da derinden etkiliyor. Akıllı telefonlar, tabletler ve dizüstü bilgisayarlar artık yolculukların ayrılmaz bir parçası. Bu cihazların enerji ihtiyacını karşılayan powerbank'ler ise en büyük kurtarıcımız. Ancak bu masum görünen yardımcılar, içerdikleri lityum-iyon piller nedeniyle doğru koşullarda taşınmadığında ve kullanılmadığında ciddi bir güvenlik riskine dönüşebiliyor.

Güney Kore'deki Yangın Bardağı Taşıran Son Damla Oldu

Havacılık sektöründeki son endişelerin fitilini, Güney Kore'nin Gimhae Havalimanı'nda yaşanan bir olay ateşledi. Air Busan'a ait bir Airbus A321 tipi yolcu uçağında, kalkışa hazırlık sırasında bir yolcunun baş üstü dolabında bulunan powerbank'in alev almasıyla yangın çıktı. Uçaktaki 169 yolcu ve 7 mürettebat güvenli bir şekilde tahliye edilirken, olay havacılık otoritelerini acil önlemler almaya itti.

Bu olayın ardından Güney Kore Ulaştırma Bakanlığı, uçaklarda powerbank'lerin yalnızca el bagajında, yolcunun gözetiminde taşınabileceğini ve uçuş sırasında kullanımının kesinlikle yasaklandığını duyurdu. Bu karar, Air Busan, Asiana Airlines ve Korean Air gibi Asyalı taşıyıcılar tarafından hızla benimsendi ve diğer ülkelere de yayıldı.

Türkiye'de Havayolları da Harekete Geçti: Kullanmak Yasak!

Güney Kore'de yaşananların ve Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü'nün (ICAO) güvenlik tavsiyelerinin ardından Türkiye'de de önemli adımlar atıldı. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün (SHGM) tavsiyesi üzerine Türk Hava Yolları (THY), Pegasus ve AJet gibi önde gelen havayolu şirketleri, uçuş sırasında powerbank kullanımını yasakladıklarını açıkladı.

Yeni düzenlemeye göre yolcular, belirli kapasite limitleri dahilindeki powerbank'leri kabin bagajlarında yanlarında getirebilecekler ancak uçuş boyunca bu cihazları kullanarak telefonlarını veya diğer elektronik aletlerini şarj edemeyecekler.

Uçakta Powerbank Taşımanın Evrensel Kuralları: Watt-saat (Wh) Hesabı Önemli

Uçakta taşınmasına izin verilen powerbank'ler için temel kriter, cihazın kapasitesinin Watt-saat (Wh) cinsinden değeridir. Bu bilgi genellikle powerbank'in üzerinde yazar. Eğer yazmıyorsa, miliamper-saat (mAh) ve voltaj (V) değerlerinden kendiniz de hesaplayabilirsiniz:

Wh = (mAh / 1000) x V

(Genellikle lityum-iyon piller için standart voltaj 3.7V olarak kabul edilir.)

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) tarafından belirlenen ve dünyadaki tüm havayolları tarafından kabul gören genel kurallar şöyledir:

• 100 Wh'ye Kadar Olan Powerbank'ler: Bu powerbank'ler genellikle herhangi bir özel izne tabi olmadan, sadece kabin bagajında taşınabilir. Birçok havayolu, bu cihazların uçuş sırasında kullanımına kısıtlama getirmeye başlamıştır. Türkiye'deki havayolları artık kullanımına izin vermemektedir.

• 100 Wh ile 160 Wh Arasında Olan Powerbank'ler: Bu kapasitedeki powerbank'leri taşımak için havayolundan önceden onay alınması gerekmektedir. Genellikle yolcu başına bir veya iki adet ile sınırlıdır ve uçuş sırasında kullanılması kesinlikle yasaktır.

• 160 Wh'yi Aşan Powerbank'ler: Bu yüksek kapasiteli powerbank'lerin yolcu tarafından uçağa alınması (hem kabin hem de kayıtlı bagajda) kesinlikle yasaktır. Bu tür cihazlar "tehlikeli madde" sınıfına girer ve sadece özel kurallara tabi olarak kargo ile taşınabilir.

Neden Sadece Kabin Bagajı?

Lityum-iyon piller, hasar gördüklerinde, ezildiklerinde veya kısa devre yaptıklarında aşırı ısınıp "termal kaçak" (thermal runaway) olarak adlandırılan, kontrol edilmesi zor bir yangın reaksiyonu başlatabilirler. Uçağın kargo bölümünde olası bir yangına müdahale etmek neredeyse imkansızken, kabin içinde eğitimli mürettebat tarafından hızla fark edilip özel yangın söndürme ekipmanlarıyla kontrol altına alınması mümkündür. Bu nedenle powerbank'ler ve yedek lityum pillerin kargoya verilmesi tüm dünyada yasaktır.

Yolcular İçin Pratik İpuçları ve Sıkça Sorulan Sorular

S: Powerbank'imi el çantamda mı yoksa valizimde mi taşımalıyım? C: Kesinlikle el çantanızda veya kabin bagajınızda taşımalısınız. Powerbank'lerin check-in'e verilen kayıtlı bagaja konulması yasaktır.

S: Uçuş sırasında telefonumu powerbank ile şarj edebilir miyim? C: Türkiye merkezli havayolları (THY, Pegasus, AJet vb.) ve birçok uluslararası havayolu, güvenlik gerekçesiyle uçuş sırasında powerbank kullanımını yasaklamıştır. Uçağa binmeden önce cihazlarınızı tam şarj etmeniz önerilir.

S: Kaç mAh kapasiteye kadar powerbank uçağa alınır? C: Sınır mAh değil, Wh üzerinden belirlenir. Ancak genel bir referans olarak, yaklaşık 27.000 mAh'a kadar olan powerbank'ler 100 Wh limitinin altında kalır ve genellikle sorunsuz kabul edilir. Yine de en doğru bilgi için cihazınızın üzerindeki Wh değerini kontrol edin.

S: Powerbank'imin üzerinde hiçbir bilgi yazmıyorsa ne olur? C: Üzerinde kapasite bilgisi (Wh veya mAh ve V) bulunmayan, markasız ve etiketsiz powerbank'ler güvenlik kontrolü sırasında güvenlik personeli tarafından potansiyel bir risk olarak değerlendirilip uçağa alınmayabilir.

S: Hasarlı veya şişmiş bir powerbank ile seyahat edebilir miyim? C: Kesinlikle hayır. Fiziksel olarak hasar görmüş, ezilmiş veya şişmiş lityum piller son derece tehlikelidir ve asla uçağa getirilmemelidir.

Uçuş güvenliği herkesin ortak sorumluluğudur. Seyahate çıkmadan önce havayolu şirketinizin güncel bagaj kurallarını kontrol etmek ve bu basit ama hayati öneme sahip kurallara uymak, hem sizin hem de diğer tüm yolcuların güvenli bir yolculuk yapmasını sağlayacaktır.